Etyka dziś



(Karolina Napiwodzka)


Wydawać by się mogło, że nie potrzebujemy już tak bardzo filozofii, bo po co spędzać czas na bezowocnym rozmyślaniu? Ten stereotypowy obraz filozofa – odrealnionego myśliciela nie bierze pod uwagę praktycznych konsekwencji zmierzenia się z fundamentalnymi pytaniami. 
            Każde filozoficzne pytanie ma praktyczne zastosowanie, dalsze czy bliższe, dostrzegalne lub nie na pierwszy rzut oka. Filozofia zasadniczo pyta o przyczyny, istotę, naturę, czyli fundamenty istnienia. Człowiek nie może być odizolowany od swoich działań i jako taki wchodzi w zakres refleksji filozoficznej. Etyka jest częścią refleksji o człowieku. Jest namysłem nad działaniem człowieka i tu praktyczny jej wymiar nie potrzebuje uzasadniania. Jest między innymi próbą znalezienia odpowiedzi na pytanie, czy istnieją absolutnie obowiązujące, uniwersalne zasady działania, na podstawie których można by było uznać postępowanie za dobre lub złe, właściwe lub niewłaściwe. W obrębie etyki bada się, oprócz wielu różnych zagadnień, wpływ i konsekwencje religii. Pojawia się pytanie, czy dane działanie ma być dobre ze względu na Boga, jako istoty najwyższej, będącej ponad wszelkimi formami naszej ziemskiej doskonałości, czy może z powodu istniejących konwencji, obrzędowości, czy też różnorodnych przyzwyczajeń. Jeśli zaś etyka opiera się na zasadach uniwersalnych, dotyczą one wszystkich ludzi, bez względu na przekonania religijne.
            Ponadto w namyśle nad etyką bierze się pod uwagę wzajemne odniesienia i obowiązki jednostki wobec społeczeństwa, społeczeństwa wobec jednostki oraz społeczeństw wobec siebie nawzajem – w jaki sposób te zobowiązania kształtują ludzkie postawy moralne, czy pozwalają na ich rozwój czy może determinują lub hamują wzrost kompetencji moralnych. Współczesna tendencja  społeczeństw wskazuje na nastawienie pluralistyczne, coraz częściej wielokulturowe. Stwarza to możliwość dialogu, wzajemnego porozumienia oraz wypracowuje mechanizmy, pozwalające na porównywanie systemów etycznych. Pytamy na przykład, czy mamy prawo je wartościować lub próbować ujednolicić.
            Etyka podejmuje temat godności ludzkiej i rozwoju człowieka, ale nie w ten sposób, jak robi to psychologia rozwojowa, lecz z perspektywy metafizycznego rozróżnienia na dobro i zło, o ile przyjmuje tego typu podział za obowiązujący. Etyka integruje w swoim myśleniu namysł nad przeszłością i przyszłością. Człowiek nie żyje jako jednostka odrębna. Przeszłość to przede wszystkim mniej lub bardziej determinująca tradycja. Człowiek wpisuje się w całokształt kultury, z której wyrasta i którą współtworzy. Historyczność człowieka może, ale nie musi być czynnikiem relatywizującym.
            Współczesna filozofia zrywa z tradycyjnym podziałem na podmiot i przedmiot filozoficznej refleksji. W związku z tym etyka nie stanowi odizolowanego tematu filozoficznego, ale wchodzi w zakres ogólniejszego pytania o pytającego, czyli pytania o sam podmiot filozofii. Człowiek jest zatem wciągnięty w przestrzeń filozofii, a wszelka jego działalność nie jest obojętna tak dla niego samego, jako filozofującego podmiotu, jak i społeczności, której stanowi część. Etyka jest więc uprawiano niejako przy okazji szerszej kulturowej, językowej i obyczajowej analizy. 




11:51 | |

 

0 komentarze:

Prześlij komentarz

Subskrybuj: Komentarze do posta (Atom)

Współtwórcy

Obsługiwane przez usługę Blogger.